Jak działa postanowienie testamentu w sprawach spadkowych?

Kiedy mamy do czynienia ze sprawą spadkową kluczowym dokumentem, który znacznie usprawnia przebieg całego postępowania jest testament. Co jednak w przypadku, gdy testamentu nie ma? Czy w testamencie mamy możliwość zapisania określonych składników majątku danej osobie? Jak wygląda różnica pomiędzy zapisem testamentowym a powołaniem do dziedziczenia? Na te i inne pytania dotyczące sprawa spadkowego odpowiadam w kolejnym akapicie.

Zapis a powołanie do dziedziczenia spadkowego

sprawy spadkowe w SosnowcuKilka lat temu do mojego przyjaciela, który był wówczas aplikantem radcowskim przyszedł klient, który zapytał, czy istnieje możliwość, aby w testamencie zapisać konkretne rzeczy wskazanym osobom, np. dom pozostawić żonie, samochód przepisać córce a oszczędności przekazać chrześniaczce. Oczywiście w polskim prawie dopuszczamy możliwość, gdzie taka praktyka może mieć miejsce i mamy wówczas do czynienia z tzw. dziedziczeniem testamentowym. Jeżeli natomiast zmarły nie pozostawi po sobie takiego dokumentu, wówczas postępowanie spadkowe przebiega w myśl ustawy, więc w pierwszej kolejności dziedziczą tzw. zstępni w pierwszej linii i kolejne osoby, z tym, że jeżeli zstępni w pierwszej linii chcą zachować pełne prawa rzeczowe, zobligowani są do spłaty pozostałych osób, którym przysługuje 20% wartości nabywanych aktywów spadkowych (tzw. zachowku).  W przypadku zapisu sądy rozstrzygające sprawy spadkowe w Sosnowcu ustanawiają z automatu roszczenie z ramienia zapisobiorcy względem spadkobierców, celem wydania przepisanego mu majątku. Mówiąc o postanowieniu testamentowym musimy powinniśmy mieć na uwadze, że testator ma w takim przypadku szersze możliwości przypisania konkretnych składników posiadanego majątku wskazanym osobom. W testamencie musi wówczas zostać zawarte sformułowanie „Do dziedziczenia powołuję moją córkę Katarzynę X oraz mojego syna Michała Y”, w myśl którego obydwie strony postępowania spadkowego dziedziczą w równych częściach całość spadku, natomiast w zapisie testamentowym możemy zawrzeć dokładne informacje dotyczące aktywów, które chcemy przepisać.

Podstawową różnicą, na którą warto zwrócić uwagę w odniesieniu do zapisu testamentowego i dziedziczenia jest fakt, że zapisobiorca, któremu należy się zapisany w testamencie majątek nie staje się w świetle prawa spadkobiercą, a co więcej- nie ponosi odpowiedzialności za długi spadkowe po osobie zmarłej. Mimo to, zapisobiorca nie wchodzi w posiadanie przepisanej mu rzeczy z chwilą śmierci testatora. W myśli litery prawa spadkobierca w momencie otworzenia testamentu staje się dłużnikiem zapisobiorcy, który jest obowiązany do wydania mu zapisanego przedmiotu.